باسلوق و سجوق مراغه

باسلوق وسجوق، سوغاتی و شیرینی سنتی مراغه، تهیه شده از عصاره انگور و ارمغانی طبیعی از دل تاکستان های سرسبز این شهرستان است.

باسلوق وسجوق، ازسوغاتی های مورد وثوق و علاقه گردشگران و میهمانان این شهرستان بوده که ازشیره انگوریا به اصطلاح محلی "دوشاب" ، نشاسته، مغز بادام یا گردو و ادویه جات مختلف تهیه می شود.

این شیرینی های دلپذیر را معمولا در اواخر پاییز و اوایل زمستان تهیه می کنند که مراحل تهیه آن به صورت سنتی طولانی بوده و بیش از یک ماه طول می کشد و در شیوه صنعتی تهیه آن دو هفته طول می کشد.

باسلوق وسجوق، در سالیان گذشته و حال، شیرینی سنتی این منطقه بر سرسفره های عید نوروز بوده و معمولا آنرا اواسط آذرماه تهیه می کنند تا برای عید آماده مصرف شود.

برای تهیه دوشاب به عنوان ماده اصلی شیرینی باسلوق، ابتدا آب انگور را که معمولا از نوع انگور سیاه یا دسته چین است آنقدر تبخیر می کنند تا حدود یک سوم آن تبخیر شود بطوریکه شیره انگور نه زیاد سفت و نه زیاد شل باشد.

مغز بادام یا گردو را به فاصله های یک سانتی متری از نخ های مخصوصی می گذرانند و پس از آماده شدن مخلوط شیره انگور و نشاسته، نخ های حاوی مغز بادام یا گردو را که در اندازه های حدود یک متری آماده شده، داخل ظرف مخلوط می کنند.

در برخی مواقع باسلوق را بجای اینکه بر روی نخ درست کنند، مخلوط حاصل را گرد کرده و داخل آن مغز گردو می گذارند و آنرا داخل ظرف های سفالی می چینند تا شکرک بیاورد که این نوع شیرینی را سجوق می نامند.

نخ ها را پس از چند دقیقه از مخلوط بیرون آورده و آویزان می کنند و پس از حدود 30 دقیقه نخ های حاوی این مواد را پایین آورده و روی آن مخلوط نشاسته و شیره انگور می ریزند و مجددا از سقف آویزان می کنند.

پس از گذشت حدود یک ماه، باسلوق ها را پایین آورده و در اندازه های معین بریده و داخل جعبه های چوبی می چینند و آنرا در محل نرم و مرطوبی قرار می دهند تا شکرک آورده و آماده برای استفاده شود.

در فاصله زمان تهیه تا عرضه باسلوق به بازار معمولا جعبه ها را جابجا می کنند تا بهتر شکرک آورد و گاهی مقداری آب روی جعبه ها می پاشند تا به شکرک آوردن آن کمک کند.

تولید کنندگان باسلوق برای جلب ذائقه های مختلف و تهیه محصول خوشمزه و خوش طعم مقداری ادویه از جمله هل یا زنجبیل به مخلوط شیره انگور و نشاسته اضافه می کنند.

تهیه باسلوق از شیره انگور به علت وجود تاکستان های زیاد و محصول مرغوب انگور در این منطقه قدمتی بیش از 100 سال دارد.

در دوران گذشته محله ای بنام سجوقچی ها در این شهرستان وجود داشت که کار عمده ساکنان آن تهیه باسلوق و سجوق بوده و خانواده های زیادی به این کار مشغول بودند.

در صورت حمایت مسوولان، ایجاد کارگاه های مختلف و رونق تهیه باسلوق و سجوق در این شهرستان به علت استقبال گردشگران و میهمانان و نیز طبیعی و سالم بودن این نوع شیرینی، موجب اشتغالزایی در منطقه می شود.

توجه: دوستان تهيه باسلوق و سجوق مهارتهاي خاص لازم دارد واز موقع درست كردن تا موقع بعمل آمدن حدود دوماه وقت لازم است وتهيه آن در خانه تقريبا غير ممكن مي باشد. معمولا در خانه ها نوعی باسلوق درست می کنند که کاملا با باسلوق مراغه متفاوت است

 

 

 

 

شیرینی مخصوص چای

شیرینی چای (قند پنیری)، سوغاتی دلچسب مراغه و یار پهلونشین و دیرین چایی که قدمتی چند صد ساله در شیرین کام کردن خانواده های این شهرستان و شهرستانهای همجوار دارد.

این سوغاتی که در بین شهروندان و بسیاری از مسافران و میهمانان مراغه شناخته شده، در کنار سایر سوغاتی ها از جمله صابون ، باسلوق ، سجوق و خشکبار به مناطق مختلف کشور سوغات برده می شود.

شکر که مواد اولیه این محصول محسوب می شود در کارگاههای آب نبات ریزی مراغه فرآوری شده و پس از طی مراحل مختلف به شیرینی چای تبدیل می شود.

برخی از مردم مراغه بر این عقیده اند که این محصول طی جنگهای ایران و روسیه توسط مردمان مهاجر از روسیه به آذربایجان آورده شده و پس از تحولاتی هم اکنون با مشخصاتی مانند نرم بودن، رنگ سفید و حالت بادامی در این شهرستان تولید و به بازار عرضه می شود.

این سوغاتی، در طعم های مختلفی مانند هل ، پرتقالی ، لیمویی ، آناناسی و دارچینی تولید و اسانسهای مختلف با توصیه ها و نظارت های بهداشتی به آن اضافه می شود و بهترین و بیشترین شیرینی چای دلخواه مردم با طعم هل است.

هم اکنون در این شهرستان حدود 30 کارگاه آب نبات ریزی مشغول به تولید و عرضه شیرینی چای بوده و در هر یک از کارگاه ها بین سه تا چهار نفر کارگر مشغول بکار هستند.

روزانه در هر کارگاه بطور میانگین 60 تا 100 کیلوگرم شکر برای تولید شیرینی چای مورد استفاده قرار می گیرد.

بیشترین ایام عرضه این محصول به مسافران در فصل بهار و تابستان ، ایام عید و محرم الحرام بوده و سالانه 30 درصد از تولید این محصول بین میهمان و گردشگران سایر شهرها عرضه می شود.

شیرینی چای (قند پنیری) در ابتدا در قالب های بادامی ، آجری و مرواریدی تهیه می شده که بعدها به علت سهولتی که قالب بادامی در تولید دارد ، این قالب جای سایر قالب ها را گرفت.

طرز تهیه شیرینی چای به اختصار: بعد از تهیه مواد اولیه شیرنی چای ( شکر ) آن را در یک دیگ مخصوص (پالت) ریخته و همراه با آب می جوشانند تا بخوبی شیره بگیرد.

سپس آنرا بر روی صفحه فلزی که در اصطلاح نبات ریزی به "سنگ" شهرت دارد ریخته و پس از سرد شدن ، آن را به قطعات مختلف برش می دهند و اسانس لازم را به آن اضافه می کنند.

پس از این مرحله ، شیره برش داده شده بوسیله دو نفر ورز داده می شود که در اصطلاح آب نبات ریزی بدان هوا دادن گفته می شود.

هوا دادن برای سفید شدن و نرم شدن شیره بوده و بعد از اینکه شیره به مقدار لازم ورز داده و نرم و سفید شد آن را مجددا به قطعات مختلف دیگری برش می دهند.

قطعات برش داده شده را از درون دستگاه آب نبات ریزی رد کرده و بعد از پهن کردن آن بر روی سطح کار (استو) به منظور ایجاد خشکی نسبی و در اصطلاح (هوا خوراندن) بوسیله غربال (الک) خرده ریزهای آن را جدا می کنند.

سپس شیرینی چای آماده شده را در درون بسته های 650 تا 700 گرمی بسته بندی کرده و برای مشتریان عرضه می کنند.

این سوغاتی در زمان حاضر به علت نداشتن بسته بندی مناسب و خشک شدن در دراز مدت از قابلیت صادر شدن به خارج از کشور برخوردار نیست.

 

 

*********************************************************